Author: 1

№3, октябрь, 2008

Туган якны өйрәнү түгәрәге :

Туган як

Бу санда:

Көзге бал	1
Мәктәп яңалыклары	1
Укучылар иҗаты	2
Көлкеханә	2
Хәтер көне	3
Хаксызга рәнҗетелгәннәр	3
Иң-иңнәр...	4

Котлыйбыз!!!
Октябрь аенда туган көннәрен билгеләп үтүче
1 сыйныфтан Гәрәева Зәлия
2 сыйныфтан Фаттахов Азат, Хәйруллина Әдилә
4 сыйныфтан Хәсәнҗанов Илназ
7 сыйныфтан Галимуллина Гүзәл
9 сыйныфтан Хәсәнҗанова Сиринә, Хәсәнҗанов Рәдифне
сыйныфташлары
2 сыйныф укучылары укытучылары Гөлфия апаларын
бәйрәмнәре белән тәбрик итә, укуларында уңышлар, саулык-сәламәтлек, аяз көннәр тели!

Көзнең сагышлы назлары...

Күзләрдән коелган яшь
сыман Яфраклар коела,коела... Саргайган яфраклар коела, Күңелгә ямансу тоела.
Әхмәт Ерикәйнең әлеге шигъри юллары укучыны көзге урманга алып керә, табигатьнең көзге сагышын уртаклашырга чакыра кебек.
Көз...Өч хәрефтән генә торган бу сүздә күпме мәгьнә ята. Шушы сүзне телгә алуга, саргаешып утырган яфраклар, кыйгач рәткә тезелеп очучы кошлар, салмак кына җылытучы моңсу кояш безнең күз алдыбызга килеп баса.
Табигатьнең шундый моңсу бер көнендә мәктәбебездә “Көзге бал” кичәсе үткәрелде. Бәйрәм башлангыч класслар, урта класслар һәм зур класслар арасында оештырылды.Төрле конкурсларда катнашып укучылар үзләренең игътибарлыкларын, оештыру сәләтләрен күрсәттеләр. Көзне тәкъдим итү, мода күрсәтү, яшелчәләргә реклама кебек конкурслар аеруча күңелле итеп әзерләнгән иде. Мәктәбебез директоры Насибуллин Ринат Раян улының бәйрәм башындагы котлау сүзе аеруча күңелле тоелды миңа.Чөнки бүләкләү барышында безнең сыйныфның исеме чыкмас микән дип тору үзе бер могҗиза бит. Әйе, һәрбер бәйрәмнең үзенә күрә күңелле бер ягы бар бит. ”Көзге бал” бәйрәменнән укучылар бик канәгать калдылар. Бәйрәм дискотека белән дәвам итте.
Алия

Мәктәп яңалыклары

11 октябрьдә район мәктәпләре укучылары арасында көзге кросс ярышларында Галимов Фәнил 3 урынны алды. Укытучысы—Сабирзянов Р.Ф.

25 октябрьдә Манзарас урта мәктәбендә 1991 елда туган һәм аннан да кечерәк яшьтәге балалар арасында татарча көрәш ярышларында Хәсәнҗанов Рәдиф 3 урынны алды. Тренеры– Шагеев Р.И.

25 октябрьдә 5-7 сыйныфлардан укучылар интерактив режимда Тукайга багышланган интернет-конкурста катнашты. Укытучылары-Нигмәтуллина Р.Х. һәм Сафиуллина Н.Ш.

29 октябрьдә чит телдә нәфис сүз һәм җыр башкару конкурсында безнең мәктәптән дә укучылар катнашты. Мөхлисуллина Рәзиләгә «За великолепное владение иностранным языком» дигән Мактау кәгазе тапшырылган. Укытучылары-Хәйруллина Ф.Д.

Чәчәкләр арасында
Мәктәптә чәчәк түтәлләре арасындагы конкурска нәтиҗә ясалды:
I урын - 10 сыйныф; II урын - 6 сыйныф;
III урын - 5,7,9 сыйныфлар; IV урын - 11 сыйныф.

2 бит

Туган як

№3, октябрь, 2008

Укучылар иҗаты

Гаилә ! Нәрсә соң ул ? Минемчә, һәрбер җан иясенең үзенең гаиләсе булырга тиеш . Ә гаилә зур була :әти-әни , балалар һәм дәү әни, әби-бабай. Әби-бабай синең белән бергә яшәмәсә дә ул барыбер синең гаиләң булып кала.
Минем гаиләдә дүрт кеше : әти-әни , мин һәм энем.
Әнием минем иң якын сердәшчем , булышчым. Без аның белән бергә дәрес хәзерлибез, ашарга пешерәбез. Ул миңа , ә мин аңа булышам. Без аның белән бер-беребезнең серләребез белән уртаклашабыз.
Әтием - минем терәгем. Әнием уң канатым булса, әтием сул канатым ,әнием күкрәк сөтен биргән , ә әтием җылы оя корган. Берәр эш килеп чыкса, әтием миңа булышмыйча калмый. Алар инде 13 ел бергә гөрләп гомер итәләр. Әнием-әтием энем белән мине тәрбияләп үстерәләр.
Энем -2 сыйныфта укый. Миңа күңелсез булса энем мине шатландырып җибәрә, мин еласам, мине юата. Без аның белән бергә уйныйбыз, шаярабыз , дус яшибез. Безнең белән әби-бабай бергә яшәмиләр, тик мин аларны барыбер бик-бик яратам.
Мин үзебезнең гаилә тагы да гөрләп яшәвен телим. Әтиемә ,әниемә һәм энемә бәхет ,шатлык , куанычлар һәм озак яшәүләрен телим.
Мотигуллина Динә Дамировна.

Минем гаиләм

Менә туган авылыбызга көз аяк басты. Көз ае шундый матур . Алтын - алтын яфраклар җиргә коела. Еш кына яңгыр ява . Бөтен җирдә алтын . Шуларга карап сокланам . Көннәр болытлы. Кошлар җылы якка китте. Хәзер бакчаларда яшелчәләрне алып бетерделәр. Дөнья тынып калган шикелле булды . Кояш үзенең нурларан саранланып кына сибә . Аның нурлары безгә бик тә тансык. Көннәр дә суытты. Без хәзер калын киемнәрне кидек.
Көзге урман. Бу сүзне ишетүгә йөрәкләр җилкенеп куя . Көзге урман нинди ямьле, нинди матур ! Бөтен урман сап-сары алтын .Агачларга бу киемнәре бигрәк килешә. Каенннар кояш нурына . Гөмбәләр моңаешып утыралар . Урман тып-тын , бер тавыш та юк. Җәнлекләр һәм бөҗәкләр хәзер кышка әзерләнә. Агачлардан сары алтын коела. Әйтерсеңлә көзге яңгыр урынына яфрак ява. Аяк астын яфрак түшәде. Сары келәм өстеннән йөрү бик кызык. Агачлар бераздан шәп –шәрә калырлар. Бераздан кар җирне каплар. Көз ае бик матур , аның төрле төсләре күзне чагылдыра. Үзенә җәлеп итеп тора. Көзнең нинди генә төсе юк- сары ,кызыл, яшькелт. Мин көз аен бик яратам.
Көз килде.
Яфрак яңгыры ява.
Бөтен җирдә алтынлык.
Бу үзе бер бәхет һәм бер байлык.
Көзге җилләр исә.
Агачлар шаулый.
Сокланып туеп булмый.
Закирзянова Азалия.

Көз

Мәктәп көлкеханәсе

Бер бала күргәзмәдәге бомж сурәте ясалган картинага озак кына карап торганнан соң:
-Үзенең рәтле киенергә акчасы да юк, ә картинасын ясатырга акча тапкан бит әле, -дип әйтеп куя.
Укытучы:
- Нияз, син борынгы бөек галимнәр турында нәрсә беләсең?
- Алар барысы да күптән үлеп беткәннәр инде.
Укытучы укучыга:
- Өй эшең бер дә дөрес түгел, бу турыда әтиеңә язып җибәрәм әле.
- Дөрес әйтәсез. Моннан соң тырышыбрак эшләр.

Туган як

№3, октябрь, 2008

# бит

Хәтер көне

15 октябрь – моннан 450 еллар элек халкыбыз кичергэн олуг фаҗига көне-Хәтер көне буларак бәйрэм ителә.Хәер,бәйрәм дигэн сүз бу очракта туры килмидер.Чөнки бу кайчандыр безнең үз дәүлэтчелегебезне югалткан ,шуның өчен гомерләрен кызганмаган милләттәшләребезне искә алу көне.
1552нче елның 15 октябрендә Иван 4 җитәкчелегендәге рус гаскәре Казан ханлыгын яулап алу өчен көрәшкә күтәреләләр. Алар ханлыкның башкаласы Казан кремлен шартлаталар һәм таш капкадан бәреп керәләр .Урам сугышлары башланып китә.Казанлыларнын бу кадәрле үз-үзләрен аямыйча сугышуы руслар өчен көтелмәгән хәл була.Урамнардан кан инешләре ага.Йорт-каралтылар яндырыла.Мәчетләр җимертелә. Бөтен җирдә канга баткан гәүдәләр аунап ята. Тарихыбызның мондый вәхшилекне беркайчан да күргәне булмый.
Казан җиңелә,Казан ханлыгы яшәүдән туктый.
Без гомер сөргән бу җирләр бабаларыбызның безгә булган әманәтедер.Чикләре кан,каләм һәм кылыч белән сызылып,һәр карышы дини һәм милли мәдәният белән сугарылган бу туфракта үзебез теләгәнчә яшәргә тулы хокукыбыз ,хакыбыз бар.
1552 елның көзендә башкалабызны илбасарлардан саклаганда шәһит булган бабаларыбыз рухына баш ию,милли һәм социаль гаделлек таләп итеп,табигый ихтыярыбызны белдерү ,хөр фикерен башкалар белән уртаклашу өчен мил- ләттәшләребез һәр елдагыча 15 октябрь көнне хәтер яңарталар.
Казаныбызны яклап шәһит булган бабаларыбызга куелачак һәйкәл проектлары арасында К Нәфыйковныкы иң отышлысы дип табыла.
Фаҗигале төстә һәлак булган урынга билге кую күп кенә халыкларда күзәтелә.Шуннан чыгып,К.Нәфыйков һәйкәлне Казан кремле дивары шартлатылган урында,Сөембикә манарасына каршы дивар буенда куярга тәкъдим итә.
“Халыкларның үсеш юлларындагы тарихи баскычларда фаҗигаләр,кайгы-хәсрәтләр һәм шатлыклар янәшә яисә чиратлашып бара.Аклы-каралы баскычлар шуны символик төстә аңлаталар.Баскыч өстендә табигый таш,аның өстендә айлы гөмбәз, ул җиде багана өстендә.ташка Коръәннән сурәләр уела.Гөмбәз баганалары баскан нигез ташларына “1552 ел,Шәһитләргә ядкәр. Памятник защитникам г.Казани,павшим в 1552 году” сүзләрен язарга кирәк,-“дип тәкъдим итә рәссам. 15 октябрь халык күңелендә һаман олы фаҗига булып яши.

Хаксызга рәнҗетелгәннәр

Һәр елның 30 октябрендә сәяси репрессия корбаннарын искә алу көнен үткәрәбез. Дәуләт билгеләп куйган көн түгел бу.Аны сәяси лагерь ларда җәбер-золым күргәннәр үзләре игълан итте. Шәхес культы гаепләнеп чыкса да, нәтиҗәләрне тулаем бетерү өчен чара күрелми.
Сәяси сылтау белән законсыз хөкем ителгән тоткыннар төрмәләрдә һәм лагерьларда җәфа чигүен дәвам итә. Дәүләтнең әлеге законсыз чараларына каршылык күрсәтү йөзеннән тоткыннар тотылган җирләрдә каршылык күрсәтү учаклары барлыкка килә. 1974 елның 30 октябрендә Мордовия лагерьларында тотылучылар, эштән баш тартып, зоналарда демонстрацияләр оештыралар. Баш күтәрү бастырыла.
Шуңа карамастан,30 октябрь тоткыннар тарафыннан иректән мәхрүм ителү урыннарында башбаштаклыкка ризасызлык белдерү көне булып беркетелеп калдырыла. Бу идея ГУЛАГ төрмәләренә һәм лагерьларына үтеп керә, тоткынлыктан азат ителгәннәргә дә барып ирешә.
Татарстанда да Сәяси репрессия корбаннарын искә алу көне 1996 елдан башлап, кайгы көне буларак, һәр елны уздырыла.Бу көнне үз җилкәсендә сәяси репрессия җәберләрен татыган һәр кеше хәтерен яңарта. Без бу көнне вакытсыз якты дөньядан китеп барган әти-әниләребез,атылган, төрмәләрдә, лагерьларда газап чиккән якыннарыбызны искә алабыз.
Мәмәширдә дә репрессия корбанына дучар ителүчеләр аз түгел.
Тоталитар режим шартларында ислам дине идеология буларак кысылды,дин әһелләре эзәрлекләнде. Муллалар Габделбәр Яхин һәм Габдулла Мәҗитовны төнлә алып китәләр. Мөәзин Гыйбадулла Гыйззәтуллин да авылдан юкка чыга. Мәчет-иманыбызны тузгытуның,гореф-гадәтләре-безне онытуның нәрсәгә китергәнен без бүген ачык күрәбез.
Гади колхозчы Мотыйгулла Шаһиевның да язмышы фаҗигале. Мотыйгулла тоткынлыкта үлә.
Репрессия елларында полковник Шәриф Хафизовны да кулга алалар. Полковник Хафизов үзенең Бөек Ватан сугышында катнаша алмавын авыр кичерә.Сугыш вакытында ул хәрби училище командиры итеп билгеләнә,орден-медальләр белән буләкләнә.

Русча өйрәнәбез

1.Назовите пять дней, не называя чисел и названий дней;
2. Две дочери, две матери да бабушка с внучкой. Сколько всех?
3. Названия каких букв составляют целую эру?

На лбу написано…
Этот фразеологический оборот происходит от жестокого обычая клеймить преступников раскаленным железом. Так, при царе Алексее Михайловиче преступникам выжигали букву «б», чтобы они отличались от других людей. У этих несчастных людей на лбу как бы было написано их тяжелое прошлое. Теперь это выражение означает, что у человека все сразу видно по выражению лица.

Бу саны әзерләделәр: Фәхәрова Г., Мөхлисуллина А., Димихәмитова Н., Гәрәева Р., Гәрәева Р., Шаяхкамова А.
Җитәкче: Насибуллина Т.Д.

Октябрь аенда икеле капчыклары:
5 сыйныфта - Хафизов Марсель (1)
7 сыйныфта - Габдрахманов И (3), Галимуллина Р (3), Гыйльметдинова Р (1), Сәйфетдинов Р (1)
8 сыйныфта - Габдрахманов Р (1), Шәрипов М (2), Хәлиуллин Р (2), Хәсәнҗанов И (2), Сәләхетдинов (2), Исхакова С (2), Исхакова З (1), Исхаков С (1), Габдулхакова Г (1)
Мәктәп буенча (5-9 сыйныфлар)
I урын - Габдрахманов Илфат (3), Галимуллина Ралия (3);
II урын - Шәрипов М (2), Хәлиуллин Р (2), Хәсәнҗанов И (2), Сәләхетдинов (2)

Октябрь ае рейтингы:

Октябрь аенда иң күп бишле алучылар:
2 сыйныфта - Галиева Гөлшат - 39 бишле;
3 сыйныфта - Насибуллин Динар - 45 бишле;
4 сыйныфта - Әхмәдиева Айгөл – 32 бишле;
5 сыйныфта - Закирҗанова Азалия - 12 бишле;
6 сыйныфта - Насибуллина Диана - 28 бишле;
7 сыйныфта - Әхмәтҗанова Илүзә - 35 бишле;
8 сыйныфта - Хәйруллина Рәзилә - 17 бишле;
9 сыйныфта - Нигмәтуллин Ришат - 10 бишле;
Мәктәп буенча :
I урын - Насибуллин Динар - 45 бишле;
II урын - Галиева Гөлшат - 39 бишле;
III урын - Әхмәтҗанова Илүзә - 35 бишле.

Октябрь аенда иң-иңнәр

Чисталык буенча
I урын - 10 сыйныф (90 балл)
II урын - 6 сыйныф (89 балл)
III урын –5,11 сыйныфлар (88 балл)
IV урын –8сыйныф (87 балл)
V урын - 9 сыйныф (86 балл)
VI урын –7 сыйныф (85 балл)
Тәртип буенча
I урын - 10 сыйныф (88 балл)
II урын - 5,6,11 сыйныф (87 балл)
III урын - 7 сыйныф (82балл)
IV урын - 8 сыйныф (77 балл)
V урын - 9 сыйныф (76 балл)
Йөреш буенча
I урын - 7,8 сыйныф (89 балл)
II урын - 10 сыйныф (88 балл)
III урын –5,6 сыйныф (87 балл)
IV урын –9,11 сыйныф (84 балл)
Барлык баллар буенча
I урын - 10 сыйныфлар (266 балл)
II урын - 6 сыйныф (263 балл)
III урын –5 сыйныф (262 балл)
IV урын –11 сыйныф (259 балл)
V урын –7 сыйныф (256 балл)
VI урын –8 сыйныф (253 балл)
VII урын - 9 сыйныф (246 балл)

Туган якны өйрәнү түгәрәге :

Адрес основного места работ Адрес, строка 2 Адрес, строка 3 Адрес, строка 4